Saturday, 22/02/2020 - 20:57|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường TH Số 2 Phước Sơn

DỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

     PHÒNG GD& ĐT TUY PHƯỚC                                       CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

            TRƯỜNG TH SỐ 2 PHƯỚC SƠN                                             Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

 

THAM LUẬN

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN - TẬP LÀM VĂN LỚP 4

A. Đặt vấn đề

        Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”. Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng này.

          Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.

        Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin...), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy. Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện. Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức(tự chiếm lĩnh kiến thức) với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”.

       Cùng với những môn học khác, đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Việt ở tiểu học cũng càn dược quan tâm. Ở tham luận này tôi xin trao đổi những vấn đề về đổi mới PPDH phân môn Kể chuyện và tập làm văn lớp 4

        1- Thuận lợi

- Công việc đổi mới PPDH ở trường TH được Phòng GD&ĐT quan tâm và chỉ đạo sâu sát và chặt chẽ trong nhiều năm qua nên đã tổ chức nhiều chuyên đề để các trường nắm bắt và thực hiện

- Việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên trao đổi , chia sẻ, tháo gỡ những vướng mắc và đưa ra những giải pháp tốt để đổi mới PPDH

- Giáo viên của trường đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, có ý thức trách nhiệm cao trong công tác giảng dạy nên dễ tiếp cận trong việc đổi mới PPDH

- Cơ sở vật chất của nhà trường đầy đủ, đáp ứng được những đều kiện để áp dụng đổi mới PPDH. Đặc biệt là bàn ghế HS đáp ứng được cho việc tổ chức dạy học theo nhóm

   2)  Khó khăn

- Một số giáo viên lớn tuổi còn chậm trong việc đổi mới PPDH, vận dụng CNTT vào giảng dạy chưa thành thạo.

-  Cơ sở vật chất,  thiết bị dạy học tuy đầy đủ nhưng đã cũ, lạc hậu nên vận dụng vào giảng dạy hiện nay chưa đạt hiệu quả cao

- Kỹ năng nói của HS ở trường còn nặng về nói tiếng địa phương nên ảnh hưởng đến kỹ năng nói và trình bày một nội dung, một vấn đề trước lớp

   B. Nội dung, giải pháp

 I. Đổi mới phương pháp dạy học phân môn Kể chuyện lớp 4

  * Giải pháp

  1- Đổi mới  phương pháp và hình thức tổ chức giờ dạy

- Từ hình thức tổ chức học cá nhân, chúng ta chuyển sang hình thức tổ chức dạy học theo nhóm. Đối với hình thức này, chúng ta thay đổi cách bố trí bàn ghế theo hoạt động nhóm ( bố trí bàn ghế rời )

- Có thể tổ chức dạy  ngoài lớp học đối với những bài có nội dung cần môi trường rộng rãi để HS dễ dàng thực hiện đóng vai, diễn kịch,...

  2- Những lưu ý khi dạy Kể chuyện lớp 4

Khi dạy phân môn Kể chuyện, giáo viên phải lưu ý thực hiện tốt những vấn đề sau:

 a) Hướng dẫn HS đọc và cảm thụ câu chuyện

  Đây là khâu vô cùng quan trọng . Phải  lưu ý cho HS phải đồng cảm với những suy nghĩ, tâm tư của tác giả và lời nói, giọng điệu, cử chỉ của từng nhân vật. Để giúp HS hiểu thấu đáo câu chuyện, GV có thể có câu hỏi để hướng dẫn cho HS

 b) Hướng dẫn sử dụng lời kể trong hoạt động thi kể chuyện

  HD học sinh khi kể chuyện thì lời kể cần thoát ra khỏi văn bản, lời kể sẽ là ngôn từ của người kể. Trên cơ sở nắm vững cốt truyện, nhớ các tình tiết, hiểu thấu đáo nội dung và nghệ thuật của truyện, người kể có thể lựa chọn lời kể phù hợp

 c) Lựa chọn ngữ điệu kể

  Tùy theo đặc điểm nội dung nghệ thuật của truyện, tùy theo tâm trạng, tình cảm, tính cách nhân vật GV hướng dẫn HS chọn ngữ điệu kể phù hợp, tránh kể đều đều từ đầu đến cuối

  d) Cử chỉ, điệu bộ của người kể

  Ngữ điệu cùng với cử chỉ, điệu bộ của người kể chính là diễn xuất trong kể chuyện. GV cần hướng HS tùy theo nội dung âu chuyện và diễn biến của các tình tiết mà nét mặt, điệu bộ của người kể cần phải phối hợp một cách tự nhiên với lời kể, tránh cường điệu hóa

 đ) Sử dụng các phương tiện hỗ trợ cho kể chuyện

 Có thể sử dụng  các  phương tiện hỗ trợ cho kể chuyện như : tranh ảnh, đồ vật, máy ghi âm,... để minh họa, dẫn dắt câu chuyện

 II. Đổi mới phương pháp dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4

  * Giải pháp

   1- Đổi mới  phương pháp và hình thức tổ chức giờ dạy

- Từ hình thức tổ chức học cá nhân, chúng ta chuyển sang hình thức tổ chức dạy học theo nhóm. Đối với hình thức này, chúng ta thay đổi cách bố trí bàn ghế theo hoạt động nhóm ( bố trí bàn ghế rời )

- Có thể tổ chức dạy  ngoài lớp học đối với những bài có nội dung cần môi trường rộng rãi để HS dễ dàng hoạt động quan sát, tìm ý,...

   2- Những lưu ý khi dạy Tập làm văn lớp 4

   Ở bậc tiểu học, lần đầu tiên học sinh lớp 4 được học văn miêu tả : Đó là:  Miêu tả đồ vật, miêu tả cây cối,miêu tả con vật.

     Khi học tập làm văn ,các em gặp rất nhiều khó khăn cả về tri thức và phương pháp, hiểu biết về cảm xúc, về đối tượng miêu tả. Các em lấy đâu ra hiểu biết về cây đang ra hoa, ra quả nếu không được quan sát. Những khó khăn về nội dung miêu tả càng được nhân lên do các em chưa nắm được phương pháp quan sát, bố cục bài miêu tả,sử dụng ngôn ngữ miêu tả. Từ những khó khăn trên, xin nêu một số phương pháp dạy văn miêu tả lớp 4.

 a) Dạy học sinh quan sát để tìm ý cho bài miêu tả.

  * Quan sát là sử dụng các giác quan để nhận biết sự vật. Mắt cho ta cảm giác về màu sắc (xanh, đỏ, vàng, da cam, …) hình dạng (cây cao hay cây thấp, cái bàn hình vuông hay hình chữ nhật, …) hoạt động (con gà khi đi cổ thường nghển cao, con vịt bước đi chậm chạp, lạch bạch, …). Dạy học sinh quan sát chính là dạy cách sử dụng các giác quan để tìm cho ra các đặc điểm của sự vật.

  * Quan sát làm bài văn miêu tả, cần tìm ra những đặc điểm riêng biệt của từng đồ vật, con vật, cây cối.

Ví dụ : Quan sát cây bút chì của em. Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận xét không phải chỉ màu sắc bên ngoài của bút chì mà còn cần nhận ra những dòng chữ in trên bút chì, các đặc điểm khác mà chỉ riêng bút chì của em mới có. Nhận xét về con gà trống nhà em, phải cố tìm ra mào của nó, lông của nó, thân hình của nó, … có gì khác với con gà trống của hàng xóm.

* Khi dạy văn miêu tả giáo viên cần định hướng cách quan sát và quan sát có phương pháp cho học sinh.

+ Lựa chọn trình tự quan sát :

- Trình tự không gian : Thường quan sát bao quát toàn bộ phận đến quan sát từng bộ phận, quan sát từ trái sang phải hay từ trên xuống dưới, hay từ ngoài vào trong.

- Trình tự thời gian : Quan sát cây cối, theo mùa, trong năm, …Quan sát con vật như quan sát sinh hoạt của con gà, con lợn theo thời gian trong ngày.- Dù quan sát theo trình tự nào cũng cần tập trung vào bộ phận chủ yếu và trọng tâm.

+ Hướng dẫn học sinh sử dụng các giác quan để quan sát.

-Thường học sinh chỉ dùng mắt để quan sát. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh tập trung sử dụng các giác quan khác để quan sát như : thính giác (tai), khứu giác (mũi), xúc giác (tay).

VD : Khi tả cây bút chì giáo viên có thể hỏi “Dùng tay sờ vào bút chì em có cảm giác thế nào ?”.

  * Hướng dẫn cách thu nhận các nhận xét do quan sát mang lại.

- Khi học sinh trình bày kết quả quan sát, nên hướng các em trả lời bằng nhiều chi tiết cụ thể và sử dụng ngôn ngữ chính xác, gợi hình ảnh.

  b) Hướng dẫn học sinh tích luỹ vốn từ ngữ miêu tả và lựa chọn từ ngữ miêu tả.

Vốn từ ngữ miêu tả có ý nghĩa quan trọng đối với việc làm văn miêu tả. Giúp học sinh tích luỹ vốn từ ngữ miêu tả và lựa chọn từ ngữ khi miêu tả là vấn đề quan tâm của mọi giáo viên.

  * Tạo điều kiện để học sinh tích luỹ vốn từ ngữ miêu tả.

- Biện pháp đầu tiên giúp các em tích luỹ vốn từ ngữ miêu tả qua các bài tập đọc. Nhiều bài tập đọc là bài văn miêu tả hay. Số lượng từ ngữ miêu tả ở các bài đó phong phú, cách sử dụng chúng sáng tạo. Dạy các bài tập đọc, giáo viên cần chỉ ra các từ ngữ miêu tả, có thể chọn trường hợp đặc sắc nhất để phân tích cái hay, sự sáng tạo của nhà văn khi dùng chúng.

Ví dụ : Khi dạy bài tập đọc “Cánh diều tuổi thơ” giáo viên cần chỉ cho học sinh thấy những câu văn tác giả miêu tả cánh diều ( tác giả đã quan sát cánh diều bằng nhiều giác quan (mắt, tai ) để miêu tả cánh diều một cách sinh động, hấp dẫn).

  *Hướng dẫn học sinh lựa chọn từ ngữ khi miêu tả.

- Có vốn từ nhưng phải biết dùng chúng đúng lúc, đúng chỗ. Muốn vậy phải coi trọng việc lựa chọn từ ngữ. Khi diễn đạt kết quả quan sát cũng như khi làm bài miêu tả. Mỗi chi tiết miêu tả thường chỉ có một từ ngữ, một hình ảnh thích hợp do đó có tác dụng gợi hình, gợi cảm nhất. Có khi ngay từ đầu các em đã nắm bắt được từ ngữ hay hình ảnh này. Nhưng thông thường việc xác định từ ngữ, hình ảnh cần dùng cho một chi tiết miêu tả phải trải qua một quá trình tìm tòi chọn lọc. Quá trình này sẽ quyết định tốc độ (nhanh hay chậm) và chất lượng (tìm được đúng từ ngữ, hình ảnh cần hay không).

C. Kết luận

       Muốn thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Kể chuyện và tập làm văn lớp 4 nói riêng chúng ta cần thực hiện tốt những vấn đề cơ bản sau:

  -Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống

  - Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học

  - Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề

  - Vận dụng dạy học theo tình huống

  - Vận dụng dạy học định hướng hành động

  - Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hợp lý hỗ trợ dạy học

  - Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo

  - Chú trọng các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn

  - Bồi dưỡng phương pháp học tập tích cực cho học sinh

    Tóm lại, có rất nhiều phương hướng đổi mới phương pháp dạy học với những cách tiếp cận khác nhau, trên đây chỉ là một số biện pháp được rút ra từ thực tế giảng dạy ở trường. Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất, kỹ thuật và hình thức tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý lớp học. Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan. Mỗi giáo viên với kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiến phương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân.

                                               D. Đề xuất, khuyến nghị

    1. Đối với GV

   - Tăng cường, thường xuyên tự học, tự nghiên cứu nhiều về việc đổi mới phương pháp dạy học các môn học nói chung và phân môn Kể chuyện và Tập làm văn lớp 4 nói riêng.

   - Vận dụng thường xuyên  việc đổi mới PPDH trong các giờ dạy

   - Tham gia tốt trong các buổi sinh hoạt chuyên môn theo NCBH do Phòng Giáo dục, trường và tổ chuyên môn tổ chức

    2. Đối với nhà trường

   -  Trong công tác chỉ đạo hoạt động dạy và học, cần tập trung cho công tác đổi mới phương pháp dạy học , tổ chức tốt các buổi sinh hoạt chuyên môn theo NCBH của trường và của tổ chuyên môn

   - Tăng cường kiểm tra, tư vấn, chia sẻ  cho giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh

  -  Tạo điều kiện để giáo viên được học tập nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn

  -  Tăng cường mua sắm đầy đủ CSVC, thiết bị dạy học để cho GV có đủ điều kiện

     3. Đối với PGD&ĐT

  -  Mở chuyên đề hoặc tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo NCBH phân môn Kể chuyện và tập Tàm văn lớp 4 để giáo viên các  trường  được chia sẻ, tham thảo, rút kinh nghiệm vào giảng dạy

                                                                                                       Phước Sơn, ngày 30 tháng 12 năm 2019

                                                                                                                      KT. HIỆU TRƯỞNG

 

                                                                                                                        VÕ HỮU HIẾU

 

 

 

 

Bài tin liên quan
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 3
Hôm qua : 3
Tháng 02 : 352
Năm 2020 : 658